Details

Özgürlükçü Türk Aydınlar İctimâiyyəti Tərəfindən Azərbaycan, İran və Dünya Qamuoyuna

XX. yüzilin başlarından etibarən bölgəmizdə ədâlət və demokrasi uğruna ilk aydınlanmaçı mücâdilə hərəkâtı Azərbaycan və Qafqazlarda başladılmış, bu doğrultuda xalqın da öz qədərini və yönədilmə şəklini bəlirləmə irâdəsini ortaya qoymasıyla birlikdə Təbriz öndərliyində monarşizmə son verib anayasal düzəni qurmağı amaclayan Məşrûtiyyət Devrimi (1906-1911) ilə bölgədə haqlı bir savaş yürüdülmüşdür.

 İrâdəsi idârəyə yansımayan rə’yət kütlənin yurddaş səviyyəsinə yüksəlməsini gerçəkləşdirəcək olan məşrutiyət devrimi yabancı və sömürgəçi güclərin müdâxiləsi və yerli işbirlikçilərin əski zorbalıq sistemini daha qarmaşıq başqa bir biçimdə sürdürməyə çaba göstərməsiylə uğursu qalmışdır. Tehran’ın geriçi tutumuna qarşı çıxan Azadistan Hərəkəti (1919-1920) kimi özərkçi yerli ayaqlanmalar və demokratik yapılanmalar da qanla basdırılmış; siyâsi ortam bu coğrafiyanın etnik, dini, siyasi, toplumsal heterojen yapısına təməldən tərs olan və qatılımçı Məşrûtiyyət gələnəyini yox edən Pəhləvi rejimi sîmasında İran-Fars sintezi biçimində qondarma bir ulus-dövlətin quruluşu və bu rejimin təktipləşdirici, buyurğan, otoriter, mərkəziyyətçi, oliqarşik icrâatı ilə sonuclanmışdır.

Mərkəziyyətçi və Şiə-Fars sintezinə dayalı İran İslam Cümhuriyəti rejimi də əski düzənin mâhiyyətini qorumaqla iç sömürgənin dəvamı olmaqla birlikdə öz totaliter dar ideolojisinə görə bir insan tipi və gerçəkdə qarşılığı olmayan bir ümmət-millət yapısı oluşdurmağa çalışmaqla bütün bireysəl və toplumsal özgürlükləri yox saymışdır.

1979 Devrimi sonrası ədâlət, ağıl və özgürlük düşmənliyinə dayalı düzən dəyişik düşünən yurddaşları sorumsuzca öldürüb, işkəncəyə uğratmış, göstərilik e’dam və göstərməlik etiraflar düzənləməklə qorxu imperyası yaratmışdır. Bu basqıçı rejim etnik, məzhəbî və cinsiyətçi ayrıseçkilik yaradır; mütləqiyyətçi dar qəlibinə uymayan yurddaşı aşağılayıb yalançı suçlara mə’ruz buraxır; aclığı və yoxsulluğu milyonluq ölçüdə çoxaldıb kütləyə yoluxdurur; oğurluğu və mâli pozğunçuluğu qurumsallaşdırır; yerli xalqın ilkəl ehtiyaclarını qarşılamaq yerinə bölgədə firqəçi vəsâyət savaşları yartmaqla bölgəsəl mâcəraçılıqlar və ideolojik quruntular uğruna ölkə qaynaqlarını tükədir; bölgədə kriz yaradıb teror qruplarına dəstək sağlayıb yardım edir; ən kiçik ələşdirini dözümsüzlüklə qarşılayır; evrənsəl yasalara və həttâ öz qoyduğu yasalara və qurallara belə uymayır; əməldə toplumun irâdəsini heçə sayır və ona qarşı heç bir sorumluluq daşımamaqdadır. Ancaq bu dövlət düzəni bütün bu rəsmî suç qurğusuna rəğmən xalqın bilinclənmə, ədâlət arayışı və özgür bir toplumda yaşama irâdəsinə üstün gələbilməmişdir. Bugün ölkənin çoxlu bölgəsi bütün hökûmət və ölkənin yönətmə ərkânına hakim olan zülm və pozğunçuluğa e’tiraz olaraq ayağa qalxmış olan və hökûmətdə yalançı düzəliş seçənəyini rədd edərək tək səslə diktatorluğa, yarğı gücünə hâkim olan özbaşınalıq və pozğunçuluğa, qamu mallarının yönədicilərcə hesabsız biçimdə yağmalanmasına, din adamlarının tanrılığına və topluma qarşı firavunluğuna son vermə istəyini dilləndirməkdədirlər.

Varolan çarpıq siyâsi sistem başından bəri bir yandan bütün müxâlif alternatif hərəkətləri tapdamaqla toplumu çârəsizlik və seçənəksizliyə sürükləyir, bir yandan da öz yozlaşmış düzənini sürdürmək üçün öz cılız çərçivəsinə uyğun pasif bir iç müxâlifət yaratmağa çalışır. Dış müxâlifət də yüzillik istibdad, təkmərkəzçilik və şovenizm keçmişindən qopabilmədiyi üçün topluma öndərlik etmk və bütün müxâlif güclər arasında birlik sağlayıb bir hərəkət nöqtəsi və alternatif olmaqda qısır qalmış; qarşı olduğu sistemə bənzəşməklə tutum, söyləm və yöndəm olaraq çoxunluqçu və ayrımçı gələnəkdən qurtulabilməmişdir.

Biz, yüzillik bir sosyal-demokrat gələnəyin mirasçısı olan Azərbaycan toplumu olaraq bu ayaqlanmaların daha köklü sorunların sonucu olduğunu, bu rejimin sonunu gətirincəyə dək dalğa-dalğa sürəcəyini, millətin qorxusu və rejimin heybətinin artıq ortadan qalxdığı bu durumda hərhansı bir basqı və şiddətin xalqın haqlı tələblərini əngəlləyəbilməyəcəyini düşünürük.

Yaşanan göstəri və ayaqlanmarın hərhansı bir iç və dış sui-istifâdələrə âlət olmaması üçün minimal tələblər üzərində anlaşılmasını arzulayır, intiqamçı şiddətə baş vurulmamasını, dövlətin də qaba gücə başvurmadan tək çıxış yolu olaraq gerçək anlamda sərbəst seçimlərin və referandumun  keçirilməsinə yola açması gərəkliyi inancını daşıyırıq.

Biz israrla bildirirk ki, bu e’tiraz ortamı toplumun bütün kəsimlərinin tələblərinin heç birinə salt öncəlik verib obirisi ertələnmədən dilləndirilməsi uğrunda qullanılmalı; siyâsi biləşənlər demokratik təâmüllərə uyaraq mücâdilə və dirəniş rûhunu zədələyən hərhansı bir eyləm və söyləmdən uzaq durmalı və ötəkiləşdirici tutumdan bir an öncə vazkeçməli; əzilən və sömürülüb dışlanan kəsimlərin səsi olmalıdır. Bu coğrafiyadakı yüzillik demokratik mücâdilələrin târixi ilə uyuşmayan istəklərdən və şiddətdən uzaq duraraq bu haqlı mübârizələrin özgürlük və demokrasi mehvərində yürüdülməsi gərəkdiyini düşünürük.

Bizə görə sistemin qalıcılaşdırılmasına yönəlik iqtidardan yoxsun bir hökûmətdə cılız reformlar, ya da sırf siyâsi gücün əl dəyişdirməsi biçimində şeyx yerinə şahın gətirilməsiylə bu ədâlət və özgürlük krizinin yenə də dəvam edəcəkdir. Bu çalpaşıq durumda tək kəsin çözüm bireysəl və toplumsal özgürlüklərin və toplu kimliklərin öz irâdəsi doğrultusunda yaşadılmasını qaranti altına alan evrənsəl normlara dayalı və çoxulçu bir hüquq dövlətidir. Xalqların və bütün azlıqların irâədəsinin təmsil edilməli və siyâsi güc parçalanaraq dəngələnməlidir. Toplumun bütün kəsimlərinin eşid bir şəkildə rifah, güvənlik, təhsil və sağlıqdan pay almasını sağlayan bir ekonomik düzənin qurulmalıdır.

Biz toplumsal ədâlətin ancaq qatılıma dayalı saydam, sorğulanabilən və dənətlənəbilən bir yönədim sisteminin qurulması şərtiylə ortya çıxacağına inanırıq. Bütün bu ertələnmiş istəklərin gerçəklik qazanması, ölkə və bölgənin böhrana və çatışmaya sürüklənməsinin əngəlləməsi ancaq və ancaq bütün xalqların öz müqəddərâtını bəlirləyəbiləcəyi basqısız bir referandumun gerçəkləşməsi və sərbəst seçimlərin keçirilməsi üçün sağlıqlı ortamın hazırlanmasına bağlıdır.

“Yaşasın azadlığı yaşatmaq üçün yaşayan millət” (Şeyx Məhəmməd Xiyâbâni).

Güney Azərbaycan
04.01.2018

2018-01-04 22:37:36

آخرین عناوین

از طرف جمعی از آزادیخواهان ترک خطاب به افکار عمومی آذربایجان و ایران

تهاجم همه جانبه است بلنت اسین اوغلو- ترجمه علی قره جه لو

کلیشه‌ها و پیش‌داوریها نسبت به جنبش‌های ملی-مدنی: موانع دستيابى به يك پلوراليسم متوازن در ایران علیرضا قولونجو

رشته دانشگاهی زبان و ادبیات ترکی؛ مبهم و مخدوش دومان رادمهر

ابوبکر بغداديٍ فاجعه مونيخ یاشار گولشن

دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک یوخسا یانلیش آنلاییشلار! یاشار گولشن

قوميتگرائي افراطي فارسي و مراسم کتاب‌سوزي ٢٦ آذر سال ١٣٢٥ در آزربايجان مئهران باهارلي

!STAND AGAINST RACISM

فتيله شبکه دو تلويزيون دولتي جمهوري اسلامي برنامه ای برای تباهی اذهان کودکان یاشار گولشن

نکاتی در مورد برنامه صفحه دو بی بی سی- نتایج انتخابات ترکیه علیرضا قولونجو

مصاحبه با غلامحسین ساعدی مصاحبه کننده، ضیاء صدقی-آوریل 1984

قدرالسهم به روایت اکبر اعلمی یاشار گولشن

به نام اویغورها! روزبه سعادتی

کلاشنیکف‌ها هرگز شکوفه نمی دهند علیرضا قولونجو

پایه‌های لرزان "بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان" محمدرضا هیئت

کارت قرمز بر علیه نژادپرستی سیستماتیک موجود بر علیه ترک ها در ایران اومود مهدیان

دفتري به عنوان فرهنگ استان آذربايجان بجای فرهنگستان زبان ترکی! یاشار گولشن

زبان ترکی بعنوان یکی از زبانهای رسمی مجلس نمایندگان شورای اروپا تعیین شد

تدارک برای گردن زنی ناصر مرقاتی

اعتراض زنان ترک به حضور حسن روحانی با مچ بندهای سرخ، علامت بوزقورد و نشان پیروزی

ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی در لیست ده کتاب برتر متتقد روزنامه گاردین

شرایطی که توافق لوزان را تحمیل کرد یونس شاملی

حمله عوامل حکومت ايران به ترک های هوادار تیم والیبال اورمیه در تهران

هجوم مامورين انتظامي به عرب هاي اهواز

در آسيب شناسى حركت ملى آذربايجان - بخش ١ و ٢ معصومه قربانى

دولت روحانی با موضع گيري هاي يونسي بدنبال چه هدفي است؟ یاشار گولشن

keçen Qonular

Özgürlükçü Türk Aydınlar İctimâiyyəti Tərəfindən Azərbaycan, İran və Dünya Qamuoyuna

تورک! سن سؤمورگه‌دن/ایستیعماردان قورتولماق اوچون نه ائدیرسن؟ علیرضا قولونجو

سولئیمان‌اوغلو ایله سؤیله‌شی آنلام درگیسی، ایکینجی سایی، شوبات 2017

نه ائتمه مه لی ییک! ؟ دومان رادمهر

آخساق قایدالار ایواز طاها

بیزیم عزیز نسین س. حاتملوی

گونئیده 300 تورک فعال اویغورلارا دستک بیاناتی ایمضالاییب

تورکمن گمیچی گونئیلی فعاللاری 13 ایل حبسه محکوم ائدن حؤکمدەکی تضادلار حاقدا دانیشیر

کریم عسگری: گونئی تشکیلاتلاری تورکیەده HDP-نین فعالییتینی اؤرنک آلا بیلر

ماحمودعلی چؤهرەقانلی: تبریزدەکی گئدیشات نورمال دئییل

ستار سایین قالا: او دؤنم چوخ اؤزل بیر دؤنم ایدی

اکبر ابولزاده: تراختور قهرمان اولسایدی، ایراندا یاشایان تورکلر اؤزونە-اینام قازاناردی

آل بو سنه قير ميزى اسماعیل جمیلی

ایرانلی آیدینلارین ائتنیک حاقلارینا یؤنه‌لیک یاخلاشیمی ده‌ییشمکده‌دیر می؟ یوردنئت'ین توغرول آتابای ایله سؤیله‌شیسی

محمد رضا لوایی: گونئیلیلر اوچون مای حادیثەلری بیر باشلانغیج نؤقطەسیدیر

مهسا مئهدیلی: اؤیرنجی قادینلار مای قییامیندا بؤیوک رول اوینادیلار

یاشاسین یاشاسین قهرمان تبریز اسماعیل جمیلی

ائلچین حاتمی: اقتصادی وضعییت خوصوصیله قئیری-فارس بؤلگەلرده چوخ آغیردیر

İranlı aydınların etnik haqlarına yönəlik yaxlaşımı dəyişir mi? (Toğrul Atabay ilə söyləşi)

علیرضا اردبیلی: ایرانداکی ایرقچیلیک عربلر و تورکلری بیر-بیرینه یاخینلاشدیریب

یاشار اسدی ایراندا میتینق کئچیرن اون مینلرله موعلیمین طلبلری حاقدا دانیشیر

یاشار حیدری آوروپادا یاشایان گونئیلی موهاجیرلرین دوروموندان دانیشیر

دومان رادمئهر: ایراندا آنتی-عرب احوال-روحییەسی حؤکومتین بؤلگەده یوروتدویو سییاسته خیدمت ائدیر

اوغوز تورک ایران-قرب راضیلاشماسی، سانکسییالار و اونلارین قئیری-فارس آزلیقلارا تاثیری حاقدا دانیشیر

حمید منافی: علیرضا فرشی ائوین زیندانیندادیر، وکیلی ایله گؤروشه بیلمیر

محمد احمدیزاده: صفویلر دؤنەمی موسیقی تاریخیمیزین قیریلما نؤقطەسیدیر

نه‌کی‌وارین هر گونو بایرام اولسون! وکتور جئری

31-03-2015 ایران-ایسوئچ اویونوندان بیر راپورت

محمد رضا هیئت: تورکجەنی یوخ ائتمەیه چالیشان سیستئم تورک دیل قورومو آچدیرماز

اوختای آلپ تورک: نه ”پئرشین” نه ده ”ایرانیان” - بو آدلار بیزی تمثیل ائتمیر