Details

شئيخيليك اينانجينا قيسا بير باخيش

مئهران باهارلي

 

ياخلاشيق ايكي يوز ايل ياشاغيسي (عؤمرو) اولان شئيخيليك، باشرال (ايمامي) شيعيليكده‌ن آيريلان بير قوپونتودور (اينشيعابدير). شئيخيله‌ر شئيخ احمه‌د ايبن-ي زئينه‌ل عابيدين ائحسايي`نين (١٧٤٤ بحرئين، ١٨٢٦ كربه‌لا) يانداشلاريديرلار. شئيخ احمه‌د ائحسايي، قاجار خاقاني فتحعه‌ليشاه دؤنه‌مينده ياشاميشدير.
 
شئيخيله‌ر ايلكه و آيرينتيلاردا باشرال بوته‌م ارله‌رينده‌ن (ايمامي دين آداملاريندان) آيريليرلار. شئيخيلييين قوروجوسو ساييلان شئيخ احمه‌د ائحسايي باشرالارين (ايماملارين) آنلاتيلاريني (حديتله‌ريني) يوروملاما (تاويل) يولونا گئتميشدير. شئيخيله‌ر اهل-ي بئيت`ي سئومه‌كده آشيرييا قاچار، اونلارين تانري وصيفله‌رينه يييه (صاحيب) اولدوقلاريني سانار؛ ١٢ باشرانين (ايمامين) وارليغيني آجونون (عاله‌مين) ياراديليش نده‌ني بيله‌رله‌ر.
 
شئيخيله‌ر ١٢ باشرا ايله خالق آراسيندا آراجي گؤره‌وي اولان شيعه –يي كاميل، و يا روكن-ي رابيع`ين وارليغينا اينانير، گؤوده‌سه‌ل (بده‌نسه‌ل) ماعادا (اؤلومده‌ن سونرا ديريلمه‌يه) اينانمازلار. دولاييسي ايله موته‌شه‌رريعه (متشرعه) ايلكه‌له‌ري اولان تووحيد، نوبووه‌ت، ماعاد و عدل يئرينه دؤرد تووحيد، نوبووه‌ت، ايمامه‌ت و شيعه –يي كاميل ايلكه‌له‌رينه اينانيرلار. بو اينانجلاري ايله شئيخيليك، اورتودوكس ايسلامدان ساييلان ايمامي شيعيلييين ترسينه، هئتئرودوكس ايسلام و داها دوغروسو غولات-ي شيعه‌ده‌ن (غلات شيعه) ساييلماليدير.
 
شئيخيله‌ر (اخباريله‌ر) اون دوققوزونجو يوز ايلده اؤته‌كي شيعه‌له‌ره بالاسه‌ري (اوصولي) دييه‌رله‌ردي. اورتودوكس ايمامي شيعي بوته‌‌م ا‌رله‌رينده‌ن شئيخيلييي بير قوندارتي (بيدعه‌ت) اولاراق گؤره نله‌ر اولموشدور. شئيخيليكده‌ن دوغان بابيليك، داها سونرا باهايي بوته‌مينين (دينينين) اولوشماسي ايله سونوجلانميشدير. شئيخيله‌ر گونوموز ايرانيندا، گيزله‌ك (تقييه) ياپاراق اؤزله‌ريني جعفه‌ري شيعي دييه سونارلار (تقديم ائده‌رله‌ر). (بونا رغمه‌ن فارسيستان شئيخيله‌رين باشچيسي، عبدالرضاخان ابراهيمي، دئوريمده‌ن سونرا تئروريست بير شيعي قوروپ اولان "گروه توحيدي الفتح" ساريسيندان تئرور ائديله‌ره‌ك اؤلدورولموشدور).
 
شئيخيلييين يئرگه‌ل (جوغرافي) داللاري:
 
١-عيراق- كووئيت دالي:
آ-اوسكوييله‌ر (قوروجو: موللا م. ح. قاراجاداغي، كووئيت)
ب-م.م.ح. موحيط كيرماني آرديللاري
ج-سئييد كاظيم رشتي آرديللاري (عيراق)
 
٢-آزه‌ربايجان دالي:
آ-ثقه الاسلاميله‌ر (قوروجو: ح.ميرزه شفيع تبريزي)
 
٣-فارسيستان قولو = كريمخانييه (قوروجو: حاج كريمخان قاجار)
آ-كيرمانييه (ح.م. عبدولميرزا خان آرديللاري)
ب-ح. م. باقير همه‌داني آرديللاري
ج-سئيد علي موسه‌وي آرديللاري (بصره)
 
ميللييه‌تجه شئيخ احمه‌د ائحسايي عره‌ب، سئييد كاظيم رشتي ايسه گيله‌ك`دير. حاج كريمخان قاجار و ح. م. باقير همه‌داني (فارسيستان قولو)، ميرزه شفيع تبريزي (آزه‌ربايجان قولو) و موللا م. ح. قاراجاداغي (كووئيت قولو) ميللييه‌تجه تورك اولموشلاردير.
 
شئيخيلييين قاجار خاقاني فتحعه‌ليشاه دؤنه‌مينده سارايدا بيله يانداشلاري وار ايدي. بوگون ايسه شئيخيلييين ائتنيك فارسيستاندا كيرمان، ائتنيك آزه‌ربايجاندا فارسليق-ايرانليليق-شيعيلييين آغير باسديغي دوغو آزه‌ربايجان اوستاني شهه‌رله‌رينده اؤزه‌لليكله تبريز، هابئله زونوز، ماراغا، ماماقان، ... كيمي بؤلگه‌له‌رينده اينانلارينين وار اولدوغو ساولانماقدادير (ايدديعا ائديلمه‌كده‌دير).
 
آزه‌ربايجان شئيخيلييين اولوملو و اولومسوز يؤنله‌ري: آزه‌ربايجان شئيخيلييينين، اون دوققوزونجو يوز ايلده بو آخيمين اؤته‌كي داللارلا قارشيلاشديريلديغيندا، گؤره‌جه (نيسبي) اولاراق داها رئفورميست و دئوريمجي اؤزه‌لليكله‌ري اولموشدور. توزوكله‌مه دئوريمي سيراسيندا، باشرال بوته‌م ارله‌رينين (ايمامي دين آداملارينين) ترسينه، شئيخي بوته‌م ارله‌ري بو دئوريمين اؤزگورلوكچو و اؤزده‌ن (ليبئرال) دوشونجه له ريني قولداييرديلار. بونونلا بيرليكده شئيخيلييين، او دؤنه‌مده تورك خالقيندا آيدينلانما، يئنيجيلله‌شمه (مودئرنله‌شه)، بونداليلاشما (سئكوله‌رله‌شمه)، اؤزگورلوك (آزادليق) و ائل اركيلله‌شمه (دئموكراتيكله‌شمه) كيمي آخيملاري اؤز دوغال اؤته‌كسه‌ل (تاريخي) يؤنونده‌ن ساپديراراق، بوته‌مسه‌ل (ديني) بير آخيم و اينانجا توتساق ائتديرمه‌ و بؤيله‌جه تورك ميللي بيلينجينين اولوشومونو انگه‌ل‌له‌مه‌سي آچيسيندان، گئريجي بير گؤره‌وي اولموشدور.
 
سيد جمال الدين اسدآبادي: باتي سؤمورگه‌چيلييينه قارشي ايسلام توپلولوقلارينين اويانيش و بيرليك (پان ايسلاميزم) دوشونجه‌سي ايله يئنيجيل آنلامدا يؤنه‌تگيل ا(سيياسي) ايسلام آنلاييشينين تمه‌ليني آتانلاردان سئييد جمال الدين اسه‌دآبادي`نين شئيخي اينانجينا منسوب اولدوغو سؤيله‌نميشدير.
 
قره العين: اون دوققوزونجو يوز ايلين اورتالاريندا ايران و آزه‌ربايجاندا اورتودوكس ايسلام فاناتيسمينه باش قالديري و قادين حاقلارينين سيمگه‌سي حالينا گله‌ن، ايسلام شريعه‌تينين گئچه‌رسيز اولدوغونو آچيقجا بيلديره‌ن و حيجاب`ي ردد ائده‌ن، آدي قاجار مونارشيسمينه قارشي ياپيلان خالق-بابي عوصيانلارينا قاريشميش زرين تاج قره العين، شئيخيلييين قوروجوسو سئيد كاظيم رشتي`نين آرديللاريندان و بير شئيخي ايدي. او طبه‌رسي بابي باش قالديريسيندان سونرا ياخالانيپ ائو حبسينه آلينميش؛ تبريز بابي باش قالديريسي، باب`ين يوخاتيلماسي (ائعدام ائديله‌سي) و ناصيرالددين شاه قاجار`ين تئروروندان سونرا، اوتوز آلتي ياشيندا ايكه‌ن تئهراندا بوغولاراق اؤلدورولموشدور.
 
ثقه الاسلام: ١٩١١ ايلينده، تبريزده قوپان دؤرد گونلوك روس-تورك ساواشينين اؤجونو آلماق اوچون (آزه‌ربايجان ١٩٠٩ ايلينده‌ن بري روس ايشغالي آلتيندا ايدي) سالداتلار ساريسيندان دارا چيكله‌ره‌ك يوخاتيلان (ائعدام ائديله‌ن) ميرزا علي آقا ثقه الاسلام، او دؤنه‌م آزه‌ربايجان شئخيله‌رينين اؤنده‌ري ايدي.
 
ستارخان: ايران توزوكله‌مه (مشروطه) دئوريمينين سيمگه‌سه‌ل تانيماللاريندان (شخصييه‌تله‌رينده‌ن) ستتارخان قاراجاداغي اينانج اولاراق بير شئيخي ايدي.
 
قيسا سؤزلوك:
 
آجونAcun : عالم، دنيا
آچيAçı : زاويه
آخيمAxım : جريان
آراجيAracı : واسطه
آرديلArdıl : مريد
آنلاتيAnlatı : حديت، روايت
آنلاييشAnlayış : درك، ذهنيت
آيرينتيAyrıntı : جزئيات، تفرعات
انگه‌ل‌له‌مه‌كEngellemek : مانع شدن
اؤته‌كسه‌لÖteksel : تاريخي
اؤجÖc : انتقام
اؤزده‌نÖzden : ليبرال
اؤزگورلوكÖzgürlük : آزادي
اؤزگورلوكچوÖzgürlükçü : آزاديخواه
اولوشماقOluşmaq : فرم گرفتن، پيدا شدن
اولوشومOluşum : تشكل
اؤنده‌رÖnder : رهبر
اويانيشOyanış : بيداري، رستاخيز
ائل‌اركيلله‌شمهÉlerkilleşme : دمكراتيزاسيون
ايلكهİlke : اصل، پرنسيب
اينانجİnanc : باور، اعتقاد
باشراBaşra : امام
باشرالBaşral : امامي
بوته‌مBütem : دين
بوته‌م‌ارBütemer : خادمان ديني
بوته‌مسه‌لBütemsel : ديني
بونداليلاشماBundalılaşma : سكولاريته
بيلينجBilinc : شعور
تانيمالTanımal : شخصيت
توتساقTutsaq : اسير، زنداني
توزوكله‌مهTüzükleme : مشروطه
خاقانXaqan : شاه
دالDal : شاخه
دوغالDoğal : طبيعي
دؤنه‌مDönem : عهد، دوره
دئوريمDévrim : انقلاب
دئوريمجيDévrimci : انقلابي
ساپدريماقSapdırmaq : منحرف كردن
ساريسيندانSarısından : از طرف
ساولاماقSavlamaq : ادعا كردن
سونماقSunmaq : تقديم كردن، عرضه كردن
سيمگه‌سه‌لSimgesel : سمبوليك
قوپونتوQopuntu : انشعاب
قوروجوQurucu : بنيانگزار، موسس
قولداماقQoldamaq : حمايت كردن، پشتيباني كردن
قوندارتيQondartı : بدعت
گؤره‌جهNisbi : نسبي
گؤره‌وGörev : وظيفه
گؤوده‌سه‌لGövdesel : بدني، جسماني
گئريجيGérici : مرتجع
گيزله‌كGizlek : تقيه
نده‌نNeden : علت، سبب
ياخلاشيقYaxlaşıq : تقريبا
ياشاغيYaşağı : عمر
يانداشYandaş : طرفدار، هواخواه
يوخاتيلماقYoxatılmaq : اعدام شدن
يورماقYormaq : تفسير كردن
يوروملاماقYorumlamaq : تاويل كردن
يؤنYön : جهت
يؤنه‌تگيلYönetgil : سيياسي
يئرگه‌لYérgel : جوغرافي
يئنيجيلYénicil : مودئرن
يئنيجيلله‌شمهYénicilleşme : مدرنيته
يييهYiye : صاحب، دارا
 

 

2013-03-28 09:52:14

آخرین عناوین

کلیشه‌ها و پیش‌داوریها نسبت به جنبش‌های ملی-مدنی: موانع دستيابى به يك پلوراليسم متوازن در ایران علیرضا قولونجو

رشته دانشگاهی زبان و ادبیات ترکی؛ مبهم و مخدوش دومان رادمهر

ابوبکر بغداديٍ فاجعه مونيخ یاشار گولشن

دوشونجه شیوه یه یؤنه لیک یوخسا یانلیش آنلاییشلار! یاشار گولشن

قوميتگرائي افراطي فارسي و مراسم کتاب‌سوزي ٢٦ آذر سال ١٣٢٥ در آزربايجان مئهران باهارلي

!STAND AGAINST RACISM

فتيله شبکه دو تلويزيون دولتي جمهوري اسلامي برنامه ای برای تباهی اذهان کودکان یاشار گولشن

نکاتی در مورد برنامه صفحه دو بی بی سی- نتایج انتخابات ترکیه علیرضا قولونجو

مصاحبه با غلامحسین ساعدی مصاحبه کننده، ضیاء صدقی-آوریل 1984

قدرالسهم به روایت اکبر اعلمی یاشار گولشن

به نام اویغورها! روزبه سعادتی

کلاشنیکف‌ها هرگز شکوفه نمی دهند علیرضا قولونجو

پایه‌های لرزان "بنیاد فرهنگ، ادب و هنر آذربایجان" محمدرضا هیئت

کارت قرمز بر علیه نژادپرستی سیستماتیک موجود بر علیه ترک ها در ایران اومود مهدیان

دفتري به عنوان فرهنگ استان آذربايجان بجای فرهنگستان زبان ترکی! یاشار گولشن

زبان ترکی بعنوان یکی از زبانهای رسمی مجلس نمایندگان شورای اروپا تعیین شد

تدارک برای گردن زنی ناصر مرقاتی

اعتراض زنان ترک به حضور حسن روحانی با مچ بندهای سرخ، علامت بوزقورد و نشان پیروزی

ماهی سیاه کوچولوی صمد بهرنگی در لیست ده کتاب برتر متتقد روزنامه گاردین

شرایطی که توافق لوزان را تحمیل کرد یونس شاملی

حمله عوامل حکومت ايران به ترک های هوادار تیم والیبال اورمیه در تهران

هجوم مامورين انتظامي به عرب هاي اهواز

در آسيب شناسى حركت ملى آذربايجان - بخش ١ و ٢ معصومه قربانى

دولت روحانی با موضع گيري هاي يونسي بدنبال چه هدفي است؟ یاشار گولشن

قضیۀ سلماس، حکیم توس و اساتید سعید یوسف

افسانه خواهری جهانی به سبک ایرانی - بی سوادی و فقر دو عامل کلیدی در تداوم نقض حقوق زنان عذرا آذری

keçen Qonular

تورک! سن سؤمورگه‌دن/ایستیعماردان قورتولماق اوچون نه ائدیرسن؟ علیرضا قولونجو

سولئیمان‌اوغلو ایله سؤیله‌شی آنلام درگیسی، ایکینجی سایی، شوبات 2017

نه ائتمه مه لی ییک! ؟ دومان رادمهر

آخساق قایدالار ایواز طاها

بیزیم عزیز نسین س. حاتملوی

گونئیده 300 تورک فعال اویغورلارا دستک بیاناتی ایمضالاییب

تورکمن گمیچی گونئیلی فعاللاری 13 ایل حبسه محکوم ائدن حؤکمدەکی تضادلار حاقدا دانیشیر

کریم عسگری: گونئی تشکیلاتلاری تورکیەده HDP-نین فعالییتینی اؤرنک آلا بیلر

ماحمودعلی چؤهرەقانلی: تبریزدەکی گئدیشات نورمال دئییل

ستار سایین قالا: او دؤنم چوخ اؤزل بیر دؤنم ایدی

اکبر ابولزاده: تراختور قهرمان اولسایدی، ایراندا یاشایان تورکلر اؤزونە-اینام قازاناردی

آل بو سنه قير ميزى اسماعیل جمیلی

ایرانلی آیدینلارین ائتنیک حاقلارینا یؤنه‌لیک یاخلاشیمی ده‌ییشمکده‌دیر می؟ یوردنئت'ین توغرول آتابای ایله سؤیله‌شیسی

محمد رضا لوایی: گونئیلیلر اوچون مای حادیثەلری بیر باشلانغیج نؤقطەسیدیر

مهسا مئهدیلی: اؤیرنجی قادینلار مای قییامیندا بؤیوک رول اوینادیلار

یاشاسین یاشاسین قهرمان تبریز اسماعیل جمیلی

ائلچین حاتمی: اقتصادی وضعییت خوصوصیله قئیری-فارس بؤلگەلرده چوخ آغیردیر

İranlı aydınların etnik haqlarına yönəlik yaxlaşımı dəyişir mi? (Toğrul Atabay ilə söyləşi)

علیرضا اردبیلی: ایرانداکی ایرقچیلیک عربلر و تورکلری بیر-بیرینه یاخینلاشدیریب

یاشار اسدی ایراندا میتینق کئچیرن اون مینلرله موعلیمین طلبلری حاقدا دانیشیر

یاشار حیدری آوروپادا یاشایان گونئیلی موهاجیرلرین دوروموندان دانیشیر

دومان رادمئهر: ایراندا آنتی-عرب احوال-روحییەسی حؤکومتین بؤلگەده یوروتدویو سییاسته خیدمت ائدیر

اوغوز تورک ایران-قرب راضیلاشماسی، سانکسییالار و اونلارین قئیری-فارس آزلیقلارا تاثیری حاقدا دانیشیر

حمید منافی: علیرضا فرشی ائوین زیندانیندادیر، وکیلی ایله گؤروشه بیلمیر

محمد احمدیزاده: صفویلر دؤنەمی موسیقی تاریخیمیزین قیریلما نؤقطەسیدیر

نه‌کی‌وارین هر گونو بایرام اولسون! وکتور جئری

31-03-2015 ایران-ایسوئچ اویونوندان بیر راپورت

محمد رضا هیئت: تورکجەنی یوخ ائتمەیه چالیشان سیستئم تورک دیل قورومو آچدیرماز

اوختای آلپ تورک: نه ”پئرشین” نه ده ”ایرانیان” - بو آدلار بیزی تمثیل ائتمیر

یونس شاملی سلماس دا هئیکل اولایی و گونئیین شهر شورالاری حاقدا دانیشیر